Tanım
Borsada yatırımcılar işlem yaparken çeşitli yöntemler kullanırlar. Bu yöntemlerden biri de temel analizdir. Temel analiz bir şirketin / varlığın gerçek piyasa değerinin en kolay biçimde görülmesini sağlayan analiz yöntemidir. Temel analizin asıl hedeflerinden bir tanesi, gelecekte olacak olan kârların, temettülerin ve risklerin değerlendirilerek o şirketin / varlığın gerçek değerinin hesaplanmasıdır (Baresa, Bogdan, & Ivanovic, 2013, s. 45)
Temel analiz fiyat hareketlerini etkileyen makro düzeydeki ekonomik gelişmeleri, siyasi konjonktürleri, para politikaları ve buna benzer tüm değişimleri inceler. Bununla beraber temel analiz, şirketlerin performansına dair bazı finansal bilgilerin incelenmesini de esas alır. Temel analiz ile finansal varlıkları inceleyen yatırımcılar orta ve uzun vade öngörülerine göre yatırım yaparlar.
Temel analiz ve teknik analiz fiyatın hareket yönü ile ilgilendiğinden dolayı benzerlik göstermektedir ancak yapısal olarak incelendiğinde ikisinin de farklı olduğu görülmektedir. Teknik analiz daha çok kısa vadeli işlemler için kullanılırken temel analiz ise çoğunlukla orta ve uzun vadeli işlemler için kullanılmaktadır.
Bir finansal varlık satın alırken teknik analiz yöntemi ile daha çok geçmiş fiyatlara bakılırken, temel analiz yöntemi ile alınması planlanan hissenin sahibi olan şirketin bilanço, gelir tablosu ve diğer sektör bilgilerine bakılarak alım işlemi gerçekleştirilir.
Temel analizde sık kullanılan bazı veriler; bilanço tablosu, gelir tablosu, nakit akışı, finansal durum raporları
Diğer sık kullanılan verilerden bir tanesi ise; ROA (Return of Assets)- Aktif Kârlılık kavramıdır. Bu kavram vergilendirmeden sonraki net kârın toplam varlıklara bölünmesi ile hesaplanır. Bu temel analiz aracı bize o varlığın / şirketin tüm masraflarının çıktıktan sonra tüm varlıklarını kullanarak kâr elde edebilme olanağını gösterir. Bu sisteme benzer olarak bazı temel analiz yöntemleri aşağıda listelenmiştir;
- Current Ratio (CR)
- Debt to Equity Ratio (DER)
- Total Assets Turnover (TATO)
- Price Earnings Ratio (PER)(Herawati & Putra, 2018, s. 318-319).
Özetle temel analiz, güncel ve gelecek verileri kullanarak belirli varlık/hissenin potansiyel değerinin tahmin edilmesidir. Bu analizin amacı sadece iyi bir şirket/varlık bulmak değil, ayrıca mevcut olanlardan daha iyilerini bulmaktır. Temel analiz tekniğini kullanan bir yatırımcı işlemlerini gerçekleştirirken her zaman başarılı sonuçlar alamayabilir. Fakat başarılı işlemler gerçekleştirmesi için yol göstermektedir(Baresa, Bogdan, & Ivanovic, 2013, s. 50).